COVID-19 (nieuwe coronavirus)

 

We hebben het vaak over ‘corona’, maar officieel heet de ziekte COVID-19. De ziekte wordt veroorzaakt door een nieuw coronavirus (SARS severe acute respiratory syndrome -CoV coronavirus -2). De klachten kunnen lijken op een verkoudheid. De ziekte kan een ernstige longontsteking veroorzaken, waar soms ook mensen aan overlijden.

Wat is COVID-19?

COVID-19 is de ziekte die wordt veroorzaakt door een nieuw coronavirus  (SARS-CoV-2). De ziekte kan luchtwegklachten en koorts veroorzaken en in ernstige gevallen ademhalingsproblemen. Het virus wordt verspreid door hoesten en niezen. Via druppeltjes komt het zo in de lucht. Als andere mensen die druppeltjes inademen, of bijvoorbeeld via de handen in de mond, neus of ogen krijgen, kunnen zij besmet raken met het virus.

Wat zijn de symptomen van COVID-19?

De meestvoorkomende klachten bij COVID-19:

  • Verkoudheidsklachten (zoals neusverkoudheid, loopneus, niezen, keelpijn)

  • Hoesten

  • Benauwdheid

  • Verhoging of koorts

  • Plotseling verlies van reuk en/of smaak (zonder neusverstopping)

 

Minder voorkomende klachten:

  • Vermoeidheid

  • Algehele pijnklachten

  • Oogpijn

  • Spierpijn

  • Duizeligheid

  • Prikkelbaarheid/verwardheid

  • Buikpijn

  • Afvallen/verlies van eetlust

  • Diarree

  • Overgeven / misselijkheid

  • Oogontsteking

  • Verschillende huidafwijkingen

  • Zich niet lekker voelen

Incubatietijd

De periode tussen het moment dat je besmet raakt en dat je klachten krijgt heet incubatietijd. Als je besmet raakt met het coronavirus duurt het meestal 5 tot 6 dagen voordat je klachten krijgt. De incubatietijd van het coronavirus ligt tussen de 2 en 14 dagen. Uit het bron- en contactonderzoek blijkt dat bij 99% van de contacten die klachten krijgt, dit gebeurt binnen 10 dagen na het laatste contact.

Als je klachten hebt die passen bij het nieuwe coronavirus
  • Heb je milde klachten, zoals neusverkoudheid, loopneus, niezen, keelpijn, lichte hoest of verhoging tot 38 graden Celsius? En/of heb je  plotseling verlies van reuk of smaak? Laat je testen en blijf thuis tot de uitslag bekend is. Doe geen boodschappen en ontvang geen bezoek. Laat anderen boodschappen doen of laat ze bezorgen, zorg dat een ander de hond uitlaat. Voor huisgenoten zonder klachten gelden de basisregels die voor iedereen in Nederland gelden. 

  • Heb je koorts (38 graden Celsius of hoger) en/of benauwdheid? En heb je huisgenoten? Ook zij blijven thuis als je naast milde coronaklachten ook last hebt van koorts of benauwdheid.  Lees meer hierover op rijksoverheid.nl

    • Als de uitslag van de test negatief is, dan had je op het moment dat je getest werd geen infectie met het nieuwe coronavirus. Je hoeft niet meer thuis te blijven en mag weer doen wat je normaal ook zou doen (bijv. werken of naar school). (Dit geldt niet als je binnen moest blijven omdat je contact bent van een COVID-19-patiënt. In dat geval blijf je de resterende dagen van de quarantaineperiode van 10 dagen thuis.) Blijf je wel aan de regels houden die voor iedereen in Nederland gelden: houd 1,5 meter afstand van mensen die niet bij je in huis wonen, was regelmatig je handen en hoest en nies in je elleboog.  Krijg je nieuwe klachten die kunnen passen bij infectie met het nieuwe coronavirus, of zijn je klachten verergerd nadat je getest bent? Blijf dan thuis en bel opnieuw naar het landelijke afsprakennummer coronatest via 0800-1202. Neem bij ernstige klachten telefonisch contact op met de huisarts of huisartsenpost.

    • Als uit de test blijkt dat je wel COVID-19 hebt, blijven ook huisgenoten zonder klachten thuis.

Isolatie: als je ziek bent

Als je klachten hebt die bij COVID-19 passen, of je hebt COVID-19 (je bent getest en de uitslag was positief) dan ga je in isolatie. Je blijft dan thuis. Je kunt dan ook niet reizen of op vakantie gaan. Zo kun je anderen niet besmetten en zul je het virus niet verder verspreiden. Klachten die kunnen wijzen op COVID-19 zijn: verkoudheidsklachten (zoals neusverkoudheid, loopneus, niezen, keelpijn) en/of hoesten, benauwdheid, verhoging of koorts of plotseling verlies van reuk en/of smaak (zonder neusverstopping). Het advies is om je te laten testen. Totdat de testuitslag bekend is, blijf je thuis. Als de test positief is betekent dit dat je COVID-19 hebt. De GGD Gemeentelijke Gezondheidsdienst  informeert je dan over de isolatie.  Isolatie kan thuis zijn (thuisisolatie). Mensen die ziek zijn en behandeld worden in een ziekenhuis, gaan in het ziekenhuis in isolatie.

Quarantaine: als je contact hebt gehad met iemand met COVID-19 kun je ziek worden.

Als je in quarantaine gaat, ben je niet ziek. Je bent in contact geweest met iemand die (mogelijk) besmet is. De meeste mensen die ziek worden krijgen de klachten binnen 10 dagen na het laatste contact. Daarom moeten zij gedurende 10 dagen voor de zekerheid thuis blijven, om zo de verspreiding  van het virus tegen te gaan. Je kunt dan ook niet reizen of op vakantie gaan. Als mensen in de quarantaineperiode klachten krijgen, adviseren we om direct een test aan te vragen.

In de volgende situaties is het de bedoeling dat mensen in quarantaine gaan:

  • Als iemand in je huishouden positief is getest, of je hebt nauw contact gehad met een besmette persoon. Voor huisgenoten en nauwe contacten is het mogelijk om zich vanaf dag vijf van de quarantaineperiode te laten testen zonder klachten. Bij een negatieve test hoef je dan niet meer thuis te blijven. Wel is het belangrijk om contact met kwetsbare mensen te vermijden tot en met de tiende dag na het laatste contact met de persoon met COVID-19.

  • Als je in een land/gebied bent geweest dat is aangemerkt als COVID-19-risicogebied, waarvoor een oranje reisadvies geldt.

 

Na de quarantaine gelden de gebruikelijke regels: thuisblijven en testen bij verkoudheidsklachten, 1,5 meter afstand houden van anderen en regelmatig handen wassen.

Wanneer moet ik de huisarts bellen?

Je belt de huisarts als je zieker wordt, of je medische hulp nodig hebt, bijvoorbeeld als je hoge koorts krijgt of moeilijk ademt. Ga niet naar de huisarts of het ziekenhuis toe, maar bel de huisarts of huisartsenpost.

Herstel na ziekte

Het kan per persoon verschillen hoe lang het duurt voordat je hersteld bent. Hierover is nog niet veel bekend. Sommige mensen ervaren alleen verkoudheidsklachten en herstellen binnen enkele dagen, maar er zijn ook gevallen bekend van mensen die langdurig (vele weken) (verkoudheids)klachten blijven houden. Als je 24 uur geen klachten (koorts, hoesten, verkoudheid) meer hebt, en het is een week nadat je ziek bent geworden, kun je in elk geval geen andere mensen meer besmetten. Mensen die in het ziekenhuis zijn opgenomen, hebben over het algemeen meer tijd nodig om te herstellen. Dit is onder andere afhankelijk van of zij verder gezond zijn.

Langdurige COVID

Een deel van de mensen houdt na een besmetting met SARS-CoV-2 langdurig klachten. Dat wordt ‘Long COVID’ of 'PASC' (Post-Acute Sequelae of SARS-CoV-2 Infection) genoemd. Deze klachten kunnen tot enkele weken, maar soms meerdere maanden na een infectie met COVID-19 aanhouden.

Wie zijn extra kwetsbaar?

Iedereen kan ernstig ziek worden van het nieuwe coronavirus, maar sommige mensen hebben meer kans op een ernstig beloop van COVID-19. De volgende mensen lopen extra risico:

  • Mensen die ouder zijn dan 70 jaar. Mensen die ouder zijn dan 70 jaar hebben een verhoogd risico op ernstig beloop van COVID-19. Dat blijkt uit internationaal onderzoek. Ook in Nederland is de helft van de patiënten die met COVID-19 in het ziekenhuis zijn opgenomen ouder dan 69 jaar. Van de overledenen (die getest zijn) is driekwart ouder dan 76 jaar. Kwetsbare ouderen die moeite hebben om hun zelfredzaamheid te behouden, lopen meer risico dan vitale ouderen. Kwetsbaarheid neemt toe met de leeftijd en kan zich uiten op verschillende gebieden. De ene kwetsbare oudere heeft bijvoorbeeld hulp nodig bij de lichamelijke verzorging terwijl de andere heel vergeetachtig is en naar de dagbesteding gaat.

  • Volwassenen (ouder dan 18 jaar) met onderliggende ziekten. Volwassenen met bepaalde  onderliggende aandoeningen hebben ook een groter risico op een ernstig beloop van COVID-19. Het gaat om (één van) de volgende  aandoeningen:

    • ​Mensen met chronische luchtweg- of longproblemen die  onder behandeling van een longarts zijn.

    • Chronische hartpatiënten die daardoor in aanmerking komen voor een griepprik.

    • Mensen met suikerziekte die slecht ingesteld zijn en/of met complicaties. 

    • Mensen met een nierziekte die moeten dialyseren of wachten op een niertransplantatie. 

    • Mensen met een verminderde weerstand tegen infecties doordat zij medicijnen gebruiken voor een auto-immuunziekte en mensen die een orgaan of stamceltransplantatie hebben ondergaan.

    • Mensen die een bloedziekte hebben.

    • Mensen met een verminderde weerstand doordat ze weerstand verlagende medicijnen nemen.

    • Kankerpatiënten tijdens of binnen 3 maanden na chemotherapie en/of bestraling.

    • Mensen met ernstige afweerstoornissen waarvoor zij behandeling nodig hebben van een arts.

    • Mensen die geen milt hebben, of een milt die niet functioneert, lopen geen extra risico op ernstige COVID-19, maar wel op een mogelijke (secundaire) infectie met pneumokokken.  

    • Mensen met een hiv humaan immunodeficientievirus -infectie die (nog) niet onder behandeling zijn van een arts of met een hivinfectie met een CD4 cluster of differentiation 4   cluster of differentiation 4 getal onder <200/mm2. 

    • Mensen met ernstige leverziekte. 

    • Mensen met zeer ernstig overgewicht.

Kinderen hebben minder klachten

Kinderen met COVID-19 hebben minder vaak klachten dan volwassenen, blijkt uit onderzoek van het RIVM Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu . Ook lijkt het dat zij anderen minder vaak besmetten dan volwassenen.

Meerdere keren ziek

Sommige mensen worden meer dan één keer besmet met het coronavirus SARS-CoV-2. Bij bekende verkoudheidsvirussen gebeurt het wel vaker dat mensen nog een keer besmet raken. Hoe vaak dit precies voorkomt bij SARS-CoV-2 is nog onduidelijk. Wel weten we dat mensen die opnieuw besmet raken over het algemeen minder ernstig ziek lijken te worden. De meeste mensen met een goede gezondheid bouwen afweer op tegen het virus na de besmetting. We gaan ervan uit dat je na een besmetting met SARS-CoV-2 in elk geval 8 weken beschermd bent tegen een nieuwe infectie. We weten nog niet precies hoe lang iemand precies beschermd is en of de opgebouwde afweer ook bescherming biedt tegen de verschillende varianten van het virus. Ook weten we niet in hoeverre mensen besmettelijk zijn als ze opnieuw een infectie krijgen. 

Besmetting en preventie

Je kunt al besmettelijk zijn vlak voordat je klachten hebt. Bijvoorbeeld als je schreeuwt en er kleine druppeltjes met virus uit neus en mond in de lucht komen. Dit kan ook door niezen en hoesten gebeuren. Andere mensen kunnen besmet raken als zij die druppeltjes inademen, of bijvoorbeeld via de handen in de mond, neus of ogen krijgen.  

 

Als je goed afstand van anderen houdt (minimaal 1,5 meter) en regelmatig goed je handen wast, is de kans dat je besmet raakt door de druppeltjes erg klein. De kans dat je zelf anderen besmet is erg klein als je afstand houdt van anderen, niest en hoest in je elleboog, papieren zakdoekjes gebruikt en thuis blijft als je klachten hebt.

Meer actuele informatie over het Corona virus is te vinden op de website van het RIVM.

Een vaccin tegen het coronavirus

Een vaccin tegen het coronavirus zal een einde maken aan de coronacrisis in Nederland. De vaccinatie is inmiddels gestart. Hieronder vindt u antwoorden op de meestgestelde vragen over vaccinatie

Veelgestelde vragen over het coronavaccin

Veiligheid

Welke bijwerkingen kunnen de COVID-19-vaccins geven?


Na de vaccinatie kunt u last krijgen van een pijnlijke arm of griepachtige klachten (spierpijn, moeheid of koorts). Deze bijwerkingen zijn mild en gaan meestal binnen een paar dagen over. Er kunnen ook (nog) onbekende bijwerkingen optreden, maar die kans is heel erg klein.




Het is een nieuw vaccin, is er al iets bekend over de langere termijneffecten of bijwerkingen op lange termijn?


Uit de onderzoeken blijkt dat de bijwerkingen meestal ontstaan binnen 6 weken na de vaccinatie. De kans op (ernstige) andere bijwerkingen is na die periode is erg klein. Toch kunnen we dit nooit helemaal uitsluiten. Daarom wordt het effect van (alle) vaccins in Nederland voortdurend in de gaten gehouden door het Bijwerkingencentrum Lareb. Verder is er speciaal voor COVID-19-vaccins een Europees bewakingssysteem opgezet. Het is mede daarom belangrijk dat een patiënt akkoord gaat met de registratie in het landelijke registratiesysteem.




Is het vaccin veilig?


Ja. Vaccins (en ook medicijnen) mogen alleen gebruikt worden als met onderzoek voldoende is aangetoond dat zij veilig zijn en werken. Het Europees Geneesmiddelen Agentschap (EMA) beoordeelt dit samen met (voor Nederland) het College ter Beoordeling van Geneesmiddelen (CBG). In Nederland worden alle vaccins die goedgekeurd zijn voortdurend gecontroleerd.





Nieuw vaccin

Een aantal COVID-19-vaccins zijn RNA-vaccins; kan dit mijn erfelijk materiaal beïnvloeden?


Nee. In RNA-vaccins zit geen dood of verzwakt virus(deeltje). Het bestaat uit een vetbolletje met de code (instructies) om spike-eiwitten (de uitsteeksels van het COVID-19-virus) te maken. Dit vetbolletje komt in onze lichaamscellen die met deze code COVID-19-eiwitten maken. Het afweersysteem herkent de eiwitten als indringer en gaat antistoffen tegen het COVID-19-virus maken. Het vetbolletje met de code kan ons DNA niet beïnvloeden, en wordt door het lichaam afgebroken.




Normaal duurt het veel langer om een nieuw vaccin te maken. Hoe kan het dat de COVID-19- vaccins zo snel geproduceerd zijn; zijn ze wel betrouwbaar?


  • Er is veel geld en mankracht beschikbaar gesteld voor vaccinontwikkeling.
  • De genetische code van het SARS-CoV-2-virus is wereldwijd onder onderzoekers snel gedeeld.
  • Er wordt al onderzoek gedaan naar een aantal andere coronavirussen zoals MERS en SARS. De onderzoeken naar dit coronavirus konden hierop worden voortgebouwd.
  • Onderzoeken onder patiënten konden al snel en grootschalig worden gedaan omdat heel veel mensen wereldwijd COVID-19 kregen.
  • Het Europees Geneesmiddelen Agentschap (EMA) en het College ter Beoordeling van Geneesmiddelen (CBG) die vaccins (en geneesmiddelen) goedkeuren hebben hiervoor een efficiënter en daardoor sneller systeem opgezet.





Bescherming

Wat nu als het virus muteert?


Ieder virus muteert in zekere mate, maar hoe snel dit gaat in welke mate, verschilt per virus. De nu bekende mutaties lijken geen gevolgen te hebben op de werkzaamheid van de COVID-19-vaccins. Natuurlijk wordt dit nauwlettend in de gaten gehouden.




Beschermt het vaccin ook tegen andere corona virussen?


Nee. De COVID-19-vaccins beschermen alleen tegen het COVID-19-virus.




Hoe goed beschermen de COVID-19-vaccins tegen de ziekte COVID-19 en hoe lang?


Als u gevaccineerd bent is de kans groot dat u niet (of minder) ziek wordt. Uit de eerste onderzoeken blijkt dat de kans op COVID-19 na vaccinatie veel minder is, bij sommige vaccins 90 tot 95%. Het is nog niet bekend hoe lang de COVID-19-vaccins bescherming zullen geven.




Kan ik na de 2 vaccinaties nog andere mensen besmetten? En moet ik mij nog aan de maatregelen houden?


Het is nog niet bekend of het virus ook beschermt tegen de overdracht van het virus. Dat weten we nog niet. Dit wordt onderzocht. Daarom moeten ook mensen die gevaccineerd zijn zich houden aan alle maatregelen. Als er meer bekend is, en als er meer mensen gevaccineerd zijn, kan dit veranderen. Mensen die gevaccineerd zijn moeten bij klachten thuisblijven en zich laten testen, en zich laten testen.





Wel of niet vaccineren

Ik heb een kippenei-eiwitallergie, kan ik nu gevaccineerd worden?


Ja. Want voor het COVID-19-vaccin zijn geen kippeneieren gebruikt.




Ik heb COVID-19 gehad maar heb nog steeds klachten (vermoeidheid, reukverlies etc). Mag ik gevaccineerd worden?


Ja. U kunt gevaccineerd worden vanaf minimaal 4 weken na de dag dat u klachten kreeg. Soms is het nodig om de vaccinatie uit te stellen: als u behandeld wordt met bepaalde medicijnen tegen een andere ziekte, of als uw klachten erger worden. Overleg dan met de huisarts.




Ik ben in quarantaine, omdat ik contact heb gehad met iemand met COVID-19, uit een hoogrisicogebied kom of heb een melding van de coronamelder-app gekregen. Kan ik me toch laten vaccineren?


Als u in quarantaine bent, moet u thuisblijven en kunt u niet naar de vaccinatielocatie of de huisartsenpraktijk komen. U kunt daarom nu niet gevaccineerd worden.




Ik heb wel eens een ernstige allergische reactie gehad op een geneesmiddel. Mag ik gevaccineerd worden met het COVID-19-vaccin?


U mag niet gevaccineerd worden tegen COVID-19:

  • als u allergisch bent voor één van de bestanddelen van het COVID-19-vaccin
  • als u na de eerste COVID-19-vaccinatie een zeer ernstige allergische reactie heeft gekregen.
Bij twijfel overleg met de huisarts.




Ik heb corona gehad. Is het zinvol mij toch te laten vaccineren?


Ja. Uw lichaam heeft al antistoffen gemaakt tegen het COVID-19-virus, maar we weten niet hoe lang die beschermen. Door de vaccinatie kunnen deze antistoffen het vaccin mogelijk zelfs een boost geven. U kunt gevaccineerd worden vanaf minimaal 4 weken na de dag dat u klachten kreeg. Als u behandeld wordt met bepaalde medicijnen tegen een andere ziekte, kan het zijn dat u nog langer moet wachten met de vaccinatie. Overleg dit met de huisarts.




Ik ben behandeld voor COVID-19 met monoklonale antistoffen, mag ik gevaccineerd worden?


Ja. U kunt gevaccineerd worden vanaf minimaal 2-3 maanden na afloop van de behandeling. Deze periode wordt aangehouden omdat verwacht wordt dat de werking van het vaccin door de behandeling met monoklonale antistoffen mogelijk minder effectief is.




Ik ben positief getest voor COVID-19 en heb wel klachten; mag ik gevaccineerd worden?


U kunt gevaccineerd worden vanaf minimaal 4 weken na de dag dat de klachten begonnen.




Ik ben positief getest maar heb geen klachten; mag ik gevaccineerd worden?


U kunt gevaccineerd worden vanaf minimaal 4 weken na de test.




Ik word behandeld voor een andere ziekte, mag ik gevaccineerd worden?


Dat hangt er van af. Bij mensen die een erg verzwakt afweersysteem hebben door ziekte (immuundeficiënties, hematologische aandoeningen, instabiele hiv-infectie) of door behandeling tegen ziekte (immuunsuppressiva of cytostatica), werkt het vaccin mogelijk minder goed. Hierover zijn nog onvoldoende gegevens bekend. Overleg met de huisarts.





Vaccineren en zwangerschap

Ik ben zwanger, mag ik gevaccineerd worden? Zo nee, hoe lang moet ik dan wachten?


Nee. Er is nog onvoldoende bekend over de veiligheid van het COVID-19-vaccin bij zwangere vrouwen. Het advies is om te vaccineren na de zwangerschap. Als vanwege gezondheidsredenen de voordelen van vaccineren zwaarder wegen dan de mogelijke nadelen, kan de behandelend arts op individueel niveau tot een ander advies komen.




Ik wil graag zwanger worden, mag ik gevaccineerd worden?


Ja. Maar in geval van IVF adviseren wij om het moment van vaccineren met de behandelend arts af te stemmen.




Ik geef borstvoeding, mag ik gevaccineerd worden?


Ja.